Szkoła postkeynesowska

Szkoła postkeynesowska jest szkołą myśli ekonomicznej pod wpływem samego Keynesa i tradycji francuskiej, która stroni od metodologii neoklasycznej.

Szkoła postkeynesowska

Termin postkeynesizm pojawił się w latach 70. XX wieku. W swojej genezie służył do odniesienia się do jakiejkolwiek idei ekonomicznej opartej na ogólnej teorii brytyjskiego ekonomisty Johna Maynarda Keynesa.

Jej głównymi cechami są: odrzucenie idei bronionych przez szkołę neoklasyczną oraz zaangażowanie w politykę fiskalną promującą zatrudnienie i dochody. Wśród jego uczestników jest duża różnorodność i niejednorodność. Trzy główne nurty to fundamentalistyczni keynesiści, kaleckijczycy i instytucjonaliści (ekonomia instytucjonalna)

Tło: Keynes

W tak zwanym „Okresie międzywojennym”, po szczęśliwych latach dwudziestych iw kontekście wyjątkowego kryzysu gospodarczego, Keynes zaproponował serię polityk gospodarczych mających na celu złagodzenie skutków Wielkiego Kryzysu. Keynesizm był zaangażowany w łagodzenie nierównowagi powodowanej przez cykle koniunkturalne w gospodarkach kapitalistycznych.

W tym celu podniósł potrzebę interwencji państwa w gospodarce. Keynes próbował rozwiązać poważne problemy: kryzysy popytu i bezrobocie. Pomiędzy nimi, według Keynesa, istniał związek przyczynowo-skutkowy, zgodnie z którym pierwszy był przyczyną drugiego. Wychodząc z tych przesłanek, w kolejnych dekadach różni ekonomiści stawiali nowe wyzwania, nowe rozwiązania i różne perspektywy, alternatywy dla ekonomii neoklasycznej. Jedną z tych alternatyw byłby postkeynesizm.

Rozwój teorii postkeynesowskich

W latach 70. XX wieku pojawił się i stał się popularny termin postkeynesizm. Przed 1975 rokiem termin ten odnosił się do wszelkich prób rozwinięcia Ogólnej teorii ekonomisty brytyjskiego. Chociaż istnieją różnice między poszczególnymi gałęziami, które zaczynają się od wspólnego pnia, istnieją pewne fundamentalne założenia, na których opierają się jej postulaty:

  • System kapitalistyczny nie oferuje oczywiście tendencji do pełnego zatrudnienia. Wymaga to inwestycji publicznych.
  • Podstawowym elementem poziomu zagregowanego popytu w gospodarce zamkniętej są inwestycje.
  • Istnieje niepewność co do wydarzeń przyszłości, która determinuje podejmowane decyzje dotyczące inwestycji i kierunku, które mimo wszystko starają się przewidzieć wydarzenia.

Podstawowe elementy postkeynesizmu

Wraz z założeniami, które nakreśliliśmy, istnieje szereg fundamentalnych elementów ekonomii postkeynesowskiej, które wskazujemy poniżej:

  • Pierwszy element związany jest z zasadą „efektywnego popytu”. Dla postkeynesistów popyt jest tym, co na dłuższą metę determinuje sytuację gospodarczą na dłuższą metę. Innymi słowy, popyt jest tym, co ostatecznie warunkuje podaż, ponieważ produkcja ma tendencję do dostosowywania się do popytu.
  • Drugim elementem jest pojęcie „dynamiczny czas historyczny”. Dla postkeynesistów decyzje podjęte w pewnym momencie wpływają na decyzje późniejsze. Ponadto równowagi, do jakich dochodzi system gospodarczy, powstają właśnie w wyniku rozwoju procesów.
  • Trzecim elementem jest „elastyczność cenowa”. Postkeynesiści zwracają uwagę, że konsekwencje tej elastyczności są negatywne, o ile wpływają na płace realne, które można zmniejszyć. Powoduje to utratę siły nabywczej pracowników, co ostatecznie wpływa na popyt, a tym samym na całą gospodarkę.
  • Czwarty element to „monetarna ekonomia produkcji”. Termin ten odnosi się do faktu, że uzgodnione płace są oparte na pieniądzach, a nie na środkach produkcyjnych. Cechą gospodarek rodzinnych są aktywa finansowe. Wykorzystywanie pieniędzy, a także skłonność do rezygnacji z mniej płynnych aktywów może wywołać kryzys.

Oprócz tych elementów należy zauważyć, że w postkeynesizmie rozumie się wielopostaciowość rzeczywistości. Oznacza to, że w obliczu podejść neoklasycznych jednolicie akceptują, że mogą istnieć teorie lub podejścia, które wzajemnie się uzupełniają. W konsekwencji dzięki tej wielości możliwe jest bardziej efektywne podejście do rzeczywistości.

Postkeynesiści: alternatywny model w obliczu kryzysu

W latach 70. polityka keynesowska zaczęła być dyskredytowana przez stagflację. W latach trzydziestych i czterdziestych współistniało bezrobocie i deflacja, więc polityka ekspansywna reaktywowała gospodarkę. Jednak około lat 70. pojawiło się zjawisko stagflacji. Scenariusz, w którym keynesowska polityka była nie tylko nieskuteczna, ale wręcz przeciwskuteczna.

Neoliberalizm odpowiedział poprzez konsensus waszyngtoński. Model ten miał na celu deregulację gospodarki, minimalizację interwencji państwa i liberalizację handlu światowego. Wraz z kryzysem drugiej dekady XXI wieku to właśnie neoliberalizm zaczął być krytykowany i identyfikowany jako przyczyna kryzysu.

Postkeynesowskie postulaty opierają się na interwencji administracji publicznej w gospodarkę, wprowadzeniu minimów, progresywnym systemie fiskalnym i podatkowym oraz odwróceniu prywatyzacji niektórych sektorów gospodarczych i społecznych. Cel: zwiększenie popytu, aby utrzymać gospodarkę w dobrej kondycji. Jego przeciwnicy uważają jednak, że z drugiej strony środki te służyłyby jedynie ingerencji w rynek, zmieniając jego normalne funkcjonowanie, co miałoby poważne konsekwencje.